VCA in 2026: Waarom 'papiertjes scoren' plaatsmaakt voor echte veiligheidscultuur

Gepubliceerd op: 08-05-2026

Wie anno 2026 zijn VCA-certificaat wil halen of verlengen, merkt dat er een frisse wind door de examenzalen waait. De tijd van puur feitjes uit het hoofd leren is voorbij. Sinds de invoering van de nieuwe eind- en toetstermen op 1 januari van dit jaar ligt de focus meer dan ooit op de praktijk. Maar wat betekent dit concreet voor jou als professional of voor je bedrijf?

Veiligheid is in de bouw, infra en techniek altijd in beweging. Waar we vroeger vooral keken naar het afvinken van checklists, draait het in 2026 om veiligheidsbewustzijn. De Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) heeft de koers vorig jaar al ingezet, en we zien nu de resultaten op de werkvloer.

Wat is er veranderd in het examen?

Als je dit jaar opgaat voor je Basis-VCA of VOL-VCA, zul je merken dat de vragen anders zijn ingestoken. De nadruk is verschoven van 'reproduceerbare kennis' naar 'praktisch inzicht'.

• Minder theorie, meer doen: vragen over specifieke technische details die je in de praktijk toch opzoekt (zoals de exacte spreidhoek bij hijsen), hebben plaatsgemaakt voor scenario-vragen: "Je staat op de steiger en situatie X doet zich voor, wat is de veiligste handeling?"
• Korter en krachtiger: voor de leidinggevenden (VOL-VCA) is het examen compacter geworden. In plaats van 70 vragen zijn er nu 60 vragen, die je binnen een uur moet beantwoorden. De focus ligt hierbij sterk op leiderschap en het stimuleren van veilig gedrag in je team.
• Einde van VCA Groen: sinds dit jaar zijn de examens brancheneutraal. Of je nu in de groenvoorziening werkt of in de petrochemie; de basis van veilig werken is voor iedereen gelijk getrokken.

Nieuwe norm voor bedrijven: VCA 2026/6.1

Niet alleen de individuele certificaten zijn vernieuwd. Voor bedrijven die VCA-gecertificeerd zijn, is 1 juli 2026 een belangrijke datum. Dan treedt de nieuwe norm VCA 2026/6.1 officieel in werking.

In deze nieuwe versie staat de 'veiligheidscultuur' centraal. Het is niet meer voldoende om aan te tonen dat de administratie op orde is; auditoren kijken nu echt hoe veiligheid wordt beleefd op de werkvloer. Worden bijna-ongevallen écht gemeld? Durven medewerkers elkaar aan te spreken? En geeft de directie het goede voorbeeld?

Waarom nu up-to-date blijven?

De arbeidsmarkt in 2026 vraagt om vakmensen die flexibel en veilig inzetbaar zijn. Met de toenemende digitalisering op de bouwplaats en de opkomst van nieuwe bouwmaterialen, is een solide basis in veiligheid onmisbaar. Een geldig VCA-diploma is vaak de 'license to operate'.

Bovendien zien we dat opdrachtgevers steeds strenger selecteren op veiligheidsprestaties. Een team dat aantoonbaar werkt volgens de nieuwste standaarden, heeft simpelweg een streepje voor bij grote aanbestedingen.

Haal jij ook je VCA certificaat bij DON opleidingen?

VCA is in 2026 geen 'moetje' meer, maar een bewijs van vakmanschap en verantwoordelijkheid. Ben jij al op de hoogte van de nieuwste toetstermen of is je certificaat aan vernieuwing toe? Zorg dat je vooroploopt in de sector. Bekijk onze VCA opleiding.